Het Enneagram

(Bewerking van : Negen mensentypen en hun wisselwerking door LISETTE THOOFT )

De Soefi's hanteerden het als model voor kosmologische processen, GURDJIEFF gebruikte het als bewegingspatroon voor zijn leerlingen. De Amerikaanse human growth-movement wierp zich met groot enthousiasme op de studie van de negen karaktertypen die bij de punten van de ster horen. Ter vermaak, maar vooral ter lering : Enneagram types zijn er niet om jezelf mee te kietelen maar om erachter te komen wat de basisfout van je karakter is, datgene wat je afhoudt van je essentie. Hierbij kun je antwoord krijgen op de volgende vragen :

Wie ben ik ?

Wat beperkt mij ?

Welke dynamiek is er in mijn leven ?

Waarom reageren sommige mensen zo anders dan ik ?

Wat zie ik niet in mijzelf, en anderen kennelijk wel?

Welke weg ga ik in mijn leven ?

Het Enneagram zal je helpen om hier meer inzicht in te verkrijgen.

Uitgangspunt is, dat iedere mens uniek is, maar ook dat iedereen in hoofdzaak tot een van de negen persoonlijkheidstype behoort. (Ennea betekent Negen)

Ieder mens heeft een bepaalde kwaliteit in zich, die hem of haar typeert. Deze eigenschap kan je grootste gave zijn of je grootste misvorming of dwangmatigheid. Hier beter zicht op te krijgen is de eerste stap in het Enneagram.

Hoe we dingen waarnemen, hoe we denken en voelen, hoe we ons gedragen, de manier waarop we tegen het leven aankijken ; onze hele persoonlijkheid komt aan het licht.

Ben je een Vier, een tragische romanticus, of 'n Een, een kille perfectionist ? Is Drie je type -de workaholic, het A-type in medisch jargon, of heb je de aard van een oppervlakkige egoãstische Zeven? Manipuleer je anderen door jezelf weg te geven, op de manier van een twee, zonder je je af als koele observator (dan ben je een Vijf), ben je paranoãde en gezagsgetrouw (het kenmerk van een Zes) of provoceer je je omgeving als een tactloze Acht? Zou je het echt niet weten en herken je je in geen van deze typen, of in alle typen wel een beetje ? Dan ben je waarschijnlijk een Negen.

Maar je bent niet altijd dezelfde, nietwaar ? Je gedraagt je anders onder andere omstandigheden. Een perfectionist bijvoorbeeld (type Een) die onder zware stress komt te staan, gaat zielig en interessant doen: hij wordt een Vier, een depressieve, onbegrepen held. Zijn de omstandigheden veilig en voelt hij zich geborgen, dan maakt hij het zichzelf gemakkelijk en wordt een charmant, maar leeghoofdig feestbeest - een Zeven.

Het Enneagram, het schema van persoonlijkheids-kenmerken waaruit de voorgaande opmerkingen zijn afgeleid, is een dynamische figuur met bewegende lijnen. De lijnen lopen in een bepaalde richting: met de pijl mee van rust en geborgenheid, via de 'normale' situatie, naar actie of een stress-situatie toe. Iedereen is dus volgens dit systeem een combinatie van drie typen: een basistype, dat wat je bent in je gewone doen; een aspect dat een rol gaat spelen wanneer je onder stress raakt, en het karakter dat de boventoon gaat voeren als alles op rolletjes loopt. Maar natuurlijk is ieder karakter uniek en daarbij komt nog dat mensen bijna nooit een zuiver nummertype zijn maar naar de ene of de andere kant neigen, qua punten op de Enneagram-ster : je kunt een Drie zijn met een sterke Twee-vleugel of een Drie met een uitgesproken Vier-voorkeur.

Een eerste kennismaking met de typeringen van het Enneagram is bijna altijd een enorme eye-opener en soms behoorlijk confronterend. Het is een wonderlijke ervaring om jezelf tegen te komen in de pagina's van een boek en vooral om tegenstrijdigheden en eigenaardigheden van je eigen karakter zo schematisch in kaart gebracht te zien.

Niet altijd vleiend

HELEN PALMER, Enneagram-therapeute en auteur van diverse Enneagram boeken, heeft honderden mensen zichzelf laten beschrijven in haar workshops en citeert een groot aantal uitspraken, zodat de lezer een genuanceerd beeld krijgt van elk type.

Een workshop is de beste manier om voeling te krijgen met het Enneagram, schrijft zij; "wanneer de deelnemers per type gegroepeerd worden en hun levens gaan beschrijven, ga je de overeenkomsten steeds beter zien. Je merkt ten slotte zelfs een subtiele fysieke gelijkenis op tussen de 'leden' van hetzelfde nummer".

De beschrijvingen van de karaktertypen zijn niet bepaald vleiend en het gaat Enneagram  aanhangers dan ook niet om een kietelen van het ego of de ijdelheid; Integendeel. Het belangrijkste dat het Enneagram voor je kan doen is dat het je wijst op de manier waarop je het leven filtert, je 'persoonlijkheid' , met het expliciete doel die persoonlijkheid opzij te zetten en het leven ongefilterd tot je toe te laten. Door je bewust te worden van je 'fouten' of verdedigings- en afweermechanismen, kun je die loslaten.

'Juist die gewoonten van hart en hersenen die wij het liefst afdoen als lastig en neurotisch, worden beschouwd als potentiâle toegangspunten tot hogere bewustzijnstoestanden' , schrijft PALMER. En zij haalt de Gurdjieff-student Kenneth Walker aan: 'Niets wordt ooit helder of zuiver objectief waargenomen, maar altijd door een sluier van voorkeur en afkeer, partijdigheid en vooroordeel, obsessies en persoonlijke karaktertrekken Hoe kunnen we ooit dat soort kennis opnemen die de intuãtie of directe perceptie meebrengt als we niet eerst die persoonlijkheid aan de kant hebben gezet ?'

Het Enneagram is een systeem is dat iedereen met voldoende zelf-observerend vermogen kan leren, desnoods uit een boek. Om een echt zuiver inzicht in zichzelf te verkrijgen is toch een workshop onontbeerlijk : ook anderen kunnen dan een licht werpen op jouw persoonlijkheid, met name op delen van jezelf waar jij je niet bewust van bent.

De figuur zelf - een cirkel met een rechtopstaande driehoek erin en een symmetrische lijnfiguur die nog zes punten op de cirkel afzet - is een eeuwenoud symbool van kosmische wetten. De karakter-typeringen zijn eerst rond 1960 voor het eerst op schrift gesteld door de Boliviaans-Amerikaanse therapeut OSCAR ICHAZO. Zijn grote verdienste is dat hij de typen op de juiste punten in de negenpuntige ster heeft weten te plaatsen - dat is inmiddels, door overvloedige empirische toetsing aangetoond.

Een aantal andere Amerikaanse therapeuten en psychologen heeft de negen typen verder ontwikkeld en verfijnd. Tientallen boeken en een paar proefschriften, aan het Enneagram gewijd, hebben in Amerika en inmiddels ook in Nederland, het licht gezien.

Van oudsher behoort de figuur van het Enneagram tot de traditie van mondelinge overlevering. Zeker is dat het al eeuwenlang door Soefi-mystici aan leerlingen werd doorgegeven als universeel ontwikkelingsmodel en leerpatroon voor kosmologische processen. 'Het aangezicht Gods' noemden de Soefi's deze figuur, omdat de negen energiepunten, afgezet op een cirkel, de negen aspecten van de ene goddelijke liefde vertegenwoordigen.

De mysticus en leraar GEORGE IVANOVITSJ GURDJIEFF (ca 1877-1949) maakte veel gebruik van het Enneagram in zijn onderricht. 'Ieder afgerond geheel, iedere kosmos, ieder organisme, iedere plant is een Enneagram,' zei hij. 'Het Enneagram is een universeel symbool, voor hem die het weet te gebruiken maakt het Enneagram boeken en bibliotheken volslagen overbodig .

Om het Enneagram te begrijpen, moet men het in beweging, als bewegend, denken. Een stilstaand Enneagram is een dood symbool ; het levend symbool is in beweging.

In het Arica-instituut van Ichazo in New York wordt het Enneagram gebruikt voor een zeer diepgaand proces van zelfontdekking en spirituele ontwikkeling. Claudio Naranjo was een van Ichazo's studenten die de negen typen tot ontwikkeling bracht.

Aan het mystieke transformatiemodel van Ichazo voegde hij allerlei moderne psychologische kenmerken toe, zoals de voornaamste afweermechanismen die elk type ontwikkelt onder invloed van jeugdervaringen.

Helen Palmer leerde het systeem van Naranjo, en ook zij droeg weer een portie ervaring en inzicht bij tot de ontwikkeling ervan.

Haar belangstelling gaat vooral uit naar de manier waarop elk type het specifieke afweermechanisme, dat het door de omstandigheden in de jeugd heeft moeten vormen, kan transformeren tot een mogelijkheid om de intuãtieve perceptiekanalen op commando te openen. Zo beschrijft ze hoe een nummer Vijf, die zich met opgetrokken schouders had verschanst op de armleuning van een sofa en van een veilige afstand de workshop had gadegeslagen, op verzoek iets zei over zijn jeugd : 'Ik wist altijd al wat ze van me wilden voordat ze het zelf wisten.'

Wie op die manier als kind het waarnemen heeft leren uitbreiden totdat hij de verwachtingen van anderen met zijn bewustzijn kon omvatten, kan ook leren een dergelijke bewustzijns-expansie te beheersen en te gebruiken, meent ze. De intuãtieve mogelijkheden van de negen typen zijn door haar onderverdeeld in lichamelijke, gevoelsmatige en mentale typen.

De Vijf behoort tot de mentale typen, evenals Zes en Zeven - zodat het geen wonder is dat de hierboven genoemde Vijf zei: 'Ik Wist'. Een Twee, Drie of Vier zou misschien zeggen : Ik voel het aan, want dat zijn de typen met een gevoelsmatige intuãtie. Nummer Een, Acht en Negen zijn mensen wier intuãtie door het kanaal van de lichamelijke gewaarwording gaat.

Hoe dan ook: Het Enneagram is een van de landkaarten, waarmee je het landschap van je eigen leven kunt gaan verkennen. Naast andere manieren kan het helpen om de lange weg naar menswording te gaan, balans te bereiken in je leven, om thuis te komen bij jezelf.

Inhoud Workshop

In deze Introductie-Workshop gaat je op zoek naar je eigen karakterstructuur. Door zelfanalyse, sharing met anderen en objectieve waarneming vind je de weg in deze wereld.

Jan Damen van EduCare is je gids. Zoals van hem bekend is, zal hij extra informatie verschaffen die je in de gangbare Enneagram-boeken niet tegenkomt.

Naast het ontvangen van informatie, wordt er veel praktisch geoefend in kleinere groepen. Zodoende ontdek je welk karaktertype uit het Enneagram het meest overeenstemt met je persoonlijke beleving.

Combinatie

Jan Damen maakt van deze workshop een heel bijzonder en waardevol samenzijn. Hij combineert het Enneagram met krachtige NLP modellen, zodat een optimaal resultaat wordt bereikt.

Vooropleiding en voorbehoud

Voor het volgen van de Workshop Enneagram is geen specifieke vooropleiding noodzakelijk.
Specifieke NLP modellen, informatie en oefeningen worden en passant behandeld.
Het Enneagram is het meest vruchtbaar als men al een stuk levensweg heeft afgelegd (ongeveer 28 jaar); Je moet terug kunnen kijken.

Het Enneagram-Basis-weekend begint op vrijdag om 19.00 u en duurt tot zondagmiddag 16.00 u., inclusief een kort zaterdag avond programma.
De training wordt gegeven in ons training-centrum in Tilburg

Voor het vervolg-weekend Enneagram II, data en andere informatie : zie onze nieuwe site


Ga naar onze vernieuwde Site     www.educare.biz

Vragen of opmerkingen? Stuur ons een e-mailtje